Blij zijn met de Netwerk-generatie (2/10)

Collegereflectie - Leon van Eijndhoven volgt de reeks Verandermanagement. Lees hier zijn verslag van het tweede college: ‘Generatieverschillen in organisaties’ door Mathieu Weggeman en Kim Spinder.

Poëzieliefhebbers opgelet! Mathieu Weggeman, hoogleraar Organisatiekunde aan de T.U. Eindhoven, werkt aan een boek met 'cultuur-pessimistische' gedichten. De inhoud van de dichtbundel doet vrezen voor een melancholische inslag bij de auteur, maar deze stelde zijn publiek bij de tweede lezing in de reeks over Verandermanagement gerust: "Het zijn gedichten waar je ook om kan lachen." De lach won ook ruimschoots in Weggemans college over 'Generatieverschillen In Organisaties'. Waar nog wel eens wordt geschamperd over de jongste generatie is Weggeman vol vuur over deze 'Netwerk-generatie'. Het levende bewijs vormde organisatieadviseur, innovator en 'piraat' Kim Spinder, die in het tweede deel van de lezing met onorthodoxe veranderingsprocessen op de proppen kwam.

Is er weer eens sprake van een generatiekloof? Was het maar waar, aldus Weggeman. Want alles is beter dan de generatie-stilte van nu. Met andere woorden: de huidige regimebeheerders, voortkomend uit de protestgeneratie van de jaren '60, zitten in de hogere echelons van organisaties hoofdschuddend toe te kijken naar de instroom van generatie 2.0 zonder ook maar enig idee te hebben over het potentieel van de nieuwe werknemer. Laat staan dat ze er actief op inspelen. Of, zoals Weggeman het droogkomisch stelde: "Het binnenhalen van de werknemer 2.0 lukt nog wel, maar het blijvend binden van diezelfde werknemer is een ander verhaal. Gelukkig heb ik nu als lid van de protestgeneratie het genoegen om eens uit te leggen hoe het zit. En een oplossing te geven: stuur de oude generatie zo snel mogelijk met pensioen naar Zuid-Spanje of Bonaire!"

"Alles is beter dan de generatiestilte van nu"

Nog best nuttig

Zo heet werd de soep uiteindelijk niet gegeten. Weggeman stelde de toehoorders aan het eind van zijn betoog gerust met de mededeling dat de oudere generaties 'nog best' een nuttige rol kunnen vervullen in organisaties. Grotendeels gevormd in de sixties heeft men oog voor de human interest-kant bij de jongere werknemer, terwijl de inmiddels jarenlange werkervaring voor een relativerend vermogen heeft gezorgd dat rust kan brengen bij crisis en tegenslag. Maar toch: is de protestgeneratie nog in staat zodanig te veranderen dat ze de kracht van de nieuwe generatie onderkent en kan aanwenden? Dan zal ze eerst en vooral een groot vooroordeel over de hipsters van nu moeten bijstellen. "Het traditionele management denkt ten onrechte dat de jongeren niet zo betrokken zijn bij het werk. Dat zijn ze wèl, als dat werk maar interessant voor ze is. Anders knijpen ze er weer tussenuit. De jongste generaties zijn goed in hechten maar ook in ónthechten. Als ze het niet meer leuk vinden, zijn ze weg. Dan zeggen ze: 'Doei!' En dat doen ze zowel in het werk als in relaties", aldus Weggeman.

Geld, Status en Macht versus 'feelgood'

De kloof schuilt vooral in de belevingswereld van de verschillende generaties. De vroeger zo hippe, anti-autoritaire protestgeneratie zit nu zelf op de topposities en is volgens Weggeman verworden tot een GSM-generatie; uit op het verwerven en vooral behouden van Geld, Status en Macht. Het lidmaatschap van de Rotary-club en de bijna verplichte, statusverhogende vakantie naar de Malediven bevestigen dit beeld. Het in een leren pak rondtuffen op een Harley Davidson verschaft de voormalige hippies nog wel de illusie dat ze 'Born To Be Wild' en vrij zijn, maar het tegendeel is waar. "De GSM-generatie is verslaafd geraakt aan beheersing, planning en control in organisaties. Ondertussen realiseren we ons niet de gevangenis die we gecreëerd hebben. Inmiddels hebben we in Nederland niet voor niets zo'n 1,5 miljoen ZZP'ers die die gevangenis zijn ontvlucht. 'Hoelang moet jij nog?', luidt de standaardvraag als het gaat over het pensioen. Dat zegt alles over onze perceptie van werk", aldus Weggeman.

De Netwerk-generatie, vooral uit op 'feel good'- momenten, snapt er ondertussen maar weinig van. Eenmaal 'binnen' in de organisatie worden de Glocals - die met hun social netwerk-media de wereld als hun dorp beschouwen - geconfronteerd met zaken die haaks staan op de 'dynamische baan' die hen werd voorgespiegeld. Hoezo moet er met een budget worden gewerkt? Waarom moet ik me ziek melden bij een vreemde? Wat moet ik met al die rare arbo-wetten? Weggeman: "En waarom al hun collega's een weekendje gaan golfen begrijpen ze ook niet. Golfen zien ze als een dure vorm van wandelen."

Gedeelde waarden

Hoe het gapende gat te slechten? Volgens Weggeman moet er worden ingezet op de gedeelde waarden van de nieuwe generatie en die van een organisatie. Die liggen vooral op het terrein van plezier en motivatie. De Netwerk-generatie is vooral missie-gedreven. Geld en carrière zijn van minder belang. De motivatie om mee te doen is de 'flow', waarbij vooral het hier en nu telt. Pensioen? Boeien! Weggeman: "Ik ben heel optimistisch over de nieuwe generatie. Ze zijn minder materialistisch ingesteld en ook socialer. En ondertussen zijn de Netwerkers keigoed in multitasking en parallel processing. Maak daar gebruik van!" Die laatste vaardigheden worden gelukkig meer en meer onderkend. Illustratief was 'De wereld van Sam', het filmpje van KPN waarin het nieuwe werken wordt belicht. In antropologische zin, zo stelde Weggeman, heeft KPN de nieuwe generatie inmiddels wel omarmd.

En wie zijn vraagtekens zet bij al dat multitasken, het 24x7 netwerken via social media en deel uitmaken van een informele elite van DJ's, VJ's en designers, wordt inmiddels door de wetenschap op de vingers getikt. Onderzoek heeft uitgewezen dat de neuronen voor keuzegedrag beter zijn ontwikkeld bij de Netwerk-generatie. "Multitasken kan iedereen, maar jongeren kunnen het beter. Bovendien beschikken ze over het prettige inzicht dat niet alles even belangrijk is. Dat is ook best handig", aldus Weggeman met gevoel voor understatement. De hoogleraar is er daarom maar mee opgehouden zich tijdens colleges op de TU Eindhoven af te vragen hoe zijn studenten zich op de lesstof kunnen concentreren terwijl ze ondertussen filmpjes kijken, muziek luisteren, whatsappen en digitaal aan het flirten zijn. Het antwoord luidde immers steevast: "Mijn processor kan gewoon meer aan, prof!"

Muiterij in managementland

Innovator Kim Spinder sloot het college af. Zij pleegt al enige tijd muiterij in managementland door haar ongewone manier van advies en aanpak als het gaat over vernieuwing. Graag afficheert ze zich, analoog aan een uitspraak van Apple-icoon Steve Jobs ('It's more fun to be a pirate than to join the navy'), als een piraat die op rebelse wijze organisaties wakker schudt. "Stop met het schrijven van plannen van aanpak. Handel binnen 48 uur als je een goed innovatief idee hebt. Stel géen commissie in, want dan gebeurt er zes maanden niks. Wil je dat er een jaar niks gebeurt, benoem dan een stuurgroep. Hetzelfde geldt voor een task-force: dan staat de boel twee jaar stil."

Vernieuwing is vooral durven dóen. Zelf zette Spinder de opmerkelijke stap om niet meer te e-mailen; ze ontdekte dat ze een groot deel van de dag alleen maar bezig was haar e-mailverkeer af te handelen. Het is niet het enige dat volgens Spinder zal verdwijnen. Desktop-computers, Word, Excel en andere applicaties: het zal spoedig op de vuilnisbelt van de geschiedenis verdwijnen in een samenleving waarin verandering een permanente kracht is geworden. Haar belangrijkste statement: er is geen blauwdruk voor innovatie. Sterker nog: wijk van de gebaande paden af. Hoe meer weerstand een (vernieuwings)idee oproept, des te beter het is. Vermijd daarbij wel het Hippo (Highest Paid Person Opinion) Syndroom. De hoogstbetaalde zal het idee zeer waarschijnlijk toch afschieten. Waarom? Waarschijnlijk omdat hij of zij van de protestgeneratie is......

________________________________________________________________________________________________

De colleges van de reeks Verandermanagement vinden plaats van 24 november 2015 t/m 9 februari 2016. Een overzicht van alle beschikbare reflecties vindt u hier.

1) Veranderen als avontuurlijke tocht (Jaap Boonstra)
2) Generatieverschillen in organisaties (Mathieu Weggeman/Kim Spinder)
3) Vernieuwing ontketenen (Arend Ardon)
4)
 Veranderpsychologie (Ben Tiggelaar)
5)
 Leren veranderen (Hans Vermaak)
6) Leiders maken het verschil bij verandering (Katleen De Stobbeleir)
7) Waardegedreven leiderschap in de praktijk (Gabriël Anthonio)
8)
 Terug naar de bedoeling, verdraaide organisaties (Wouter Hart)
9) De binnenkant van veranderprocessen (Thijs Homan)
10) Lerend organiseren en veranderen (André Wierdsma)

Geschreven door Leon van Eijndhoven op 7 december 2015

Gerelateerde evenementen

Enorme drive, passie en humor!